Greenιάρης
πάρε με ἀπάνου στὰ βουνά, τὶ θὰ μὲ φάῃ ὁ κάμπος
Λίγα λόγια για εμένα
Η παραπάνω φωτογραφία έχει πολιτική χροιά.
ΑΡΘΡΑ
Σύνδεσμοι


Mωρές παρθένες (ή το νερό... νεράκι)
841 αναγνώστες
Σάββατο, 19 Ιουλίου 2008
21:25

 

Είναι κοινό μυστικό ότι η κατάσταση με το νερό στην Ελλάδα πηγαίνει κάθε χρόνο από το κακό στο χειρότερο. Τα τελευταία μάλιστα χρόνια, κάτω και από την επίδραση της κλιματικής αλλαγής, το πρόβλημα τείνει να λάβει εκρηκτικές διαστάσεις. Η σημαντική μείωση της στάθμης των υπόγειων νερών, η εξάντληση των υδατικών αποθεμάτων σε ταμιευτήρες, σε ποταμούς και σε πηγές, η εξαφάνιση των λιμνών και των σημαντικών υγροτόπων, καθώς και η υφαλμύρωση των παράκτιων υδροφορέων κατά μήκος της ακτογραμμής, αποτελούν σημάδια μιας πορείας που, δυστυχώς, δεν έχει επιστροφή. Αν στην ποσοτική υποβάθμιση του νερού προστεθεί και η ποιοτική, τότε ολοκληρώνεται η εικόνα μιας γενικευμένης περιβαλλοντικής καταστροφής.

Το πρόβλημα οφείλεται στο γεγονός ότι τα υδατικά ισοζύγια στις υδρολογικές λεκάνες της επικράτειας έχουν από καιρό διαταραχθεί, με αποτέλεσμα -εκτός των ανανεώσιμων- να καταναλώνεται εδώ και χρόνια κι ένα σημαντικό μέρος των μόνιμων υδατικών μας αποθεμάτων. Ένα μεγάλο μέρος δηλαδή του νερού, το οποίο κάθε χρόνο ξοδεύεται σε διάφορες χρήσεις, δεν πρόκειται να αναπληρωθεί ποτέ. Η αιτία του προβλήματος βρίσκεται στις υδροβόρες αναπτυξιακές δραστηριότητες. Με πρώτη ασφαλώς την αγροτική, η οποία απορροφά το 85% του ετήσια καταναλισκόμενου νερού.

 

Η επί χρόνια συντήρηση μιας οικονομικής ανάπτυξης, που δεν υπήρξε ποτέ συμβατή με τη φέρουσα ικανότητα της ελληνικής γης, έχει σήμερα ολέθρια και δυστυχώς μη αντιστρέψιμα αποτελέσματα.

 

Σε μια τέτοια, ήδη επιβαρημένη κατάσταση, προστέθηκαν τελευταία και οι επιπτώσεις που συνοδεύουν την παγκόσμια, λόγω υπερθέρμανσης, απορρύθμιση του κλίματος. Για τη δική μας περιοχή της Μεσογείου, η τελευταία παίρνει τη μορφή της αύξησης της συχνότητας των ακραίων φαινομένων. Στο εξής, τα διαστήματα της έντονης ξηρασίας θα εναλλάσσονται ολοένα και συχνότερα με περιόδους ισχυρών βροχοπτώσεων, αυξάνοντας κατακόρυφα τους κινδύνους της λειψυδρίας και των πλημμυρικών καταστροφών αντίστοιχα.

Η νέα αυτή πραγματικότητα σημαίνει ότι στο εξής, ακόμη και αν σε ετήσια βάση θα δεχόμαστε συνολικά τα ίδια ύψη βροχής σε σχέση με το παρελθόν (κάτι που σήμερα αμφισβητείται), η κατανομή του νερού θα είναι τέτοια, ώστε να μην ευνοεί, όπως παλιά, την αποθήκευσή του σε φυσικές δεξαμενές. Το έδαφος, ως γνωστόν, δεν προλαβαίνει να διηθήσει το νερό της βροχής, όταν αυτή έχει μεγάλη ένταση, με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος του να απορρέει αναξιοποίητο και να χάνεται. Με άλλα λόγια, στο μέλλον θα περιοριστεί σημαντικά η ικανότητα των φυσικών δεξαμενών του νερού να εμπλουτίζονται και να ανανεώνουν τα αποθέματά τους.


Η κατάσταση αυτή αναμένεται να επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο, ως αποτέλεσμα μιας σειράς «παράπλευρων απωλειών» της κλιματικής αλλαγής. Οι αναμενόμενες δασικές πυρκαγιές και τα συχνότερα φαινόμενα πλημμυρικών απορροών, σε συνδυασμό με την προχωρημένη αστικοποίηση της υπαίθρου, θα προκαλούν στο εξής την εντονότερη διάβρωση των εδαφών. Γεγονός που θα ενισχύσει την επέκταση της ερημοποίησης και θα αποδυναμώσει ακόμη περισσότερο την ικανότητα συγκράτησης του νερού της βροχής και του χιονιού.

 

Μας περιμένουν δύσκολες μέρες. Αν δεν παραδεχτούμε την «άβολη αλήθεια» της σημερινής πραγματικότητας και δεν αντιδράσουμε άμεσα, το μέλλον θα γίνει εφιάλτης.

 

Δυστυχώς για τη χώρα, η σημερινή κυβέρνηση δεν δείχνει να αντιλαμβάνεται ούτε τη σοβαρότητα ούτε και την κρισιμότητα της κατάστασης. Επιμένει, μόνη στην Ευρώπη, να μην προχωρεί στην εφαρμογή των διατάξεων της Ευρωπαϊκής Οδηγίας-Πλαισίου για το νερό, σύμφωνα με την οποία θα έπρεπε ήδη να έχουν συνταχθεί και να εφαρμόζονται βιώσιμα σχέδια υδατικής πολιτικής σε κάθε λεκάνη απορροής. Εξαιτίας αυτής της κατάστασης, η χώρα μας έχει ήδη καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Όσο για το ψευδεπίγραφα αποκαλούμενο «Εθνικό Πρόγραμμα Διαχείρισης και Προστασίας των Υδατικών Πόρων», το οποίο παρουσιάστηκε πρόσφατα από το ΥΠΕΧΩΔΕ, αυτό μας ξαναγυρνά δεκαετίες πίσω, όταν τα υδατικά προβλήματα αντιμετωπίζονταν αποκλειστικά μέσω της κατασκευής φραγμάτων και μεγάλων τεχνικών έργων! Μακριά δηλαδή από κάθε έννοια περιβαλλοντικής πολιτικής, καθώς και από τη σύγχρονη αντίληψη της διαχείρισης της ζήτησης του νερού.

 

Σε συνθήκες κλιματικής αλλαγής, η εξάντληση των αποθεμάτων του νερού δεν αντιμετωπίζεται ούτε με αποσπασματικά ημίμετρα ούτε και με... συμπτωματικές τεχνικές επεμβάσεις.

 

Απαιτεί μείζονα πολιτική αλλαγή, με κύριο χαρακτηριστικό τη μεταστροφή του αναπτυξιακού προτύπου της χώρας προς την κατεύθυνση μιας ισόρροπης οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξης. Η ανάπτυξη αυτή θα επαναπροσανατολίσει τις οικονομικές δραστηριότητες, προκειμένου να γίνουν επιτέλους συμβατές με τα ανανεώσιμα υδατικά αποθέματα. Μόνον ο σχεδιασμός και η εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης πολιτικής νερού, ενταγμένης σε μια ευρύτερη αειφορική στρατηγική για το περιβάλλον και για την ανάπτυξη, μπορεί να μας βγάλει από το σημερινό αδιέξοδο.

Η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει η πράσινη ανάπτυξη είναι ίσως η τελευταία ευκαιρία, ώστε να μη βρεθούμε σαν τις μωρές παρθένες ανέτοιμοι, απροετοίμαστοι και ανοργάνωτοι μπροστά στις μεγάλες αλλαγές που μας επιφυλάσσει η υπερθέρμανση του πλανήτη.

 

Στην περίπτωση του νερού, ούτε η επίκληση «ασύμμετρων» απειλών ούτε και η διανομή «τριχίλιαρων» θα μπορέσουν να μας σώσουν από τον επερχόμενο εφιάλτη.

 

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Αξιολογήστε το άρθρο 
Δεν έχει αξιολογηθεί
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
Σχόλια

19/07 21:40  shade
Το δυστύχημα είναι οτι όσοι ξέρουν τα προβλήματα και προτείνουν λύσεις δεν εισακούονται , λόγω πολιτικού κόστους .
Οι γεωτρήσεις στη Θεσσαλία φτάνουν στα 200 μέτρα για να βρούν νερό να ποτίζουν μπαμπάκια κακής ποιότητας.
19/07 21:53  Κλεάνθης
Αγαπητή δυστυχώς φτάνουν στα 400-500 μέτρα και όταν καταλάβουν το έγκλημα κατ' εξακολούθηση που έκαναν τις τελευταίες 2 δεκαετίες, θα είναι ΠΑΡΑ πολύ αργά... ήδη οι συνέπειες είναι καταστροφικές για τις παραγωγές τους.

...το λόγω πολιτικού κόστους θα το διατύπωνα λόγω ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ (και όχι μόνο) ΜΕΓΕΘΟΥΣ...
20/07 03:20  Ο Χαρτοφύλακας
Δυστυχως το προβλημα δεν ειναι πια προ των πυλων,ειναι εντος των πυλων και ζητα λυση.Παρατηρηστε οτι γινονται ηδη ψυχροι πολεμοι μεταξυ δημων στην χωρα μας για θεματα νερου.

Προφανως οι πολιτικοι μας ειναι αποφασισμενοι να το λυσουν... μονο αφου πρωτα φτασουμε στην εξαθλιωση!

20/07 17:18  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
"Ημείς" πάντως το συμβολικό μας καθήκον το επιτελέσαμε...
Ο Τομέας <Υδατικών Πόρων, Υδραυλικών και Θαλασσίων Έργων>, ονομάζεται πλέον : <Περιβάλλοντος και Διαχείρισης Υδατικών Πόρων>
20/07 17:21  ΣΙΓΑΛΑΣ
Ολα καλά στη θεωρία και στις γραφίδες.Στη πράξη τι κάνουμε? Οπως πάντα απλοί θεατές
20/07 17:41  Κλεάνθης
Χαίρε Τριαντάφυλλε! Αρκεί να εισακουσθούν οι προτάσεις σας και να μετουσιωθούν σε πολιτική!

Αγαπητέ Σιγάλα θα σου απαντήσω με λίγες γραμμές με ανάρτηση σε λίγα λεπτά... όχι θεωρίες αλλά κάτι απλούστατο
20/07 18:16  Κλεάνθης
Μάλλον άκυρο, στα σχόλια.
20/07 18:39  Κλεάνθης
Υπάρχει κάτι πολύ απλό που μπορεί να γίνει άμεσα, χωρίς μεγάλο κόστος και με ταχύτατα αποτελέσματα. Έτσι για αρχή...

Στην Ελλάδα, το 85% της συνολικής κατανάλωσης νερού της χώρας οφείλεται στην αγροτική δραστηριότητα (άρδευση κτλ). Το υπόλοιπο 15% είναι η κατανάλωση νερού για οικιακή χρήση, βιομηχανική χρήση και λοιπές χρήσεις.

Κάποιος με απλή κοινή λογική, θα ξεκινούσε την πολιτική του για τα ύδατα από τον αγροτικό τομέα και όχι φυσικά από τον οικιακό καταναλωτή. Φυσικά, πρώτα θα σκεφτεί πως να γίνει ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ νερού στον αγροτικό τομέα και μετά θα ασχοληθεί με μεγαλεπήβολα έργα τύπου Eκτροπή του Αχελώου κτλ.
Στη χώρα μας καλλιεργούνται περί τα 14 εκατομμύρια στρέμματα ως αρδευόμενα, από τα οποία τα μισά αρδεύονται από δημόσια αρδευτικά δίκτυα και τα άλλα μισά από ιδιωτικές γεωτρήσεις.
20/07 18:41  Κλεάνθης
Σήμερα δυστυχώς, το νερό που αντλεί ο αγρότης από ιδιωτικές γεωτρήσεις είναι ΔΩΡΕΑΝ και για το λόγο αυτό η σπατάλη είναι απίστευτη. Σημειώνεται ότι το νερό αυτό των υπογείων υδροφορέων είναι νερό ΟΛΩΝ μας.

Στην περίπτωση των δημοσίων αρδευτικών δικτύων, οι κουτοί διαχειριστές (ΤΟΕΒ κτλ) ΧΡΕΩΝΟΥΝ την αρδευτική χρήση του νερού με βάση την στρεμματική έκταση (του κάθε αγρότη) και όχι με βάση την κατανάλωση νερού. Οι καλλιέργειες έχουν όμως διαφορετικές αρδευτικές ανάγκες. Για παράδειγμα 1 στρέμμα καλαμπόκι χρειάζεται άρδευση με 700 κυβικά μέτρα νερό κατ’ έτος, ενώ 1 στρέμμα βαμβάκι σχεδόν τη μισή ποσότητα.

Μια απλή λύση που θα εξοικονομήσει τουλάχιστον το 20% του νερού που καταναλώνει ο αγροτικός τομέας βάζοντας φραγμό στην κατασπατάληση νερού που είναι δεδομένη

(δηλαδή 20% Χ 85% = 17% δηλαδή εξοικονόμηση του 17% της συνολικής κατανάλωσης της χώρας δηλαδή το νερό για ΟΛΕΣ τις χρήσης εκτός γεωργίας στην Ελλάδα!)

(1 Υδρόμετρο) + (1 ηλεκτροβάνα) + (1 «πιστωτική» κάρτα νερού) δηλαδή:

κάθε αγρότης από όποια «πηγή» και να ποτίζει, να χρειάζεται μία ΠΡΟΠΛΗΡΩΜΕΝΗ κάρτα για να αντλεί και να χρησιμοποιεί νερό... και να χρεώνεται βάσει ποσότητας που καταναλώνει.

Φυσικά μετά το αυτονόητο που περιγράφηκε παραπάνω, οι αγρότες θα προχωρήσουν μαζικά σε στάγδην άρδευση που εξοικονομεί το 50% του νερού για άρδευση κ.α.
20/07 18:44  Κλεάνθης
Κλείνοντας αν κάποιος δει τη διαχείριση νερού που γίνεται σε χώρες όπως το ΙΣΡΑΗΛ, θα καταλάβει ότι εδώ στην Ελλάδα είμαστε "άνθρωποι των σπηλαίων" στην υδατική διαχείριση.
20/07 18:48  Κλεάνθης
Και αν δούμε και τα υπάρχοντα αρδευτικά δίκτυα στις γεωργικές περιοχές άστο καλύτερα... σχεδόν το ΜΙΣΟ νερό που μεταφέρεται ΧΑΝΕΤΑΙ πριν χρησιμοποιηθεί (με την εξάτμιση αλά και προς τον υπόγειο υδροφορέα)... άντε όχι το μισό αλλά το 1/3 σίγουρα!
20/07 18:53  Κλεάνθης
Ας φτιάξουν κλειστού τύπου υπό πίεση δίκτυα, ώστε να μην ΧΑΝΕΤΑΙ νερό και να μην γίνεται ΚΑΤΑΣΠΑΤΑΛΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ... Λύσεις πολλές αλλά όχι για τους ΠΟΛΙΤΙΚΑΝΤΗΔΕΣ
20/07 19:00  Κλεάνθης
Φίλτατα Σιγάλα διατύπωσα κάποιες σκέψεις προχείρως και χωρίς να έχω ιδιαίτερες γνώσεις στο θέμα... δεν ξέρω αν σε πείθουν...

...πάντως αν κάνεις το ίδιο ερώτημα στον ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟ είμαι σίγουρος πως θα σου "αραδιάσει" ένα ατελείωτο κατεβατό με ΛΥΣΕΙΣ και θα σου πει ΑΚΡΙΒΩΣ για το όμορφο γαϊτανάκι της Διαχείρισης Υδατικών Πόρων... τότε όχι απλά θα πεισθείς αλλά ίσως και να απελπιστείς- βλέποντας το τι κάνουμε σε σχέση με το τι θα μπορούσαμε να κάνουμε...

Στην περίπτωση του νερού, ούτε η επίκληση «ασύμμετρων» απειλών ούτε και η διανομή «τριχίλιαρων» θα μπορέσουν να μας σώσουν από τον επερχόμενο εφιάλτη!

20/07 19:04  Κλεάνθης
Διόρθωση: Φίλτατε

Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις