Greenιάρης
πάρε με ἀπάνου στὰ βουνά, τὶ θὰ μὲ φάῃ ὁ κάμπος
Λίγα λόγια για εμένα
Η παραπάνω φωτογραφία έχει πολιτική χροιά.
ΑΡΘΡΑ
Σύνδεσμοι


Η Οικονομία της Λειψυδρίας
857 αναγνώστες
Τρίτη, 29 Ιουλίου 2008
15:45

 

Αληγορική εικόνα με τους παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στη διαχείριση των υδατικών πόρων

 


 

Στο σύνδεσμο υπάρχει αρκετό υλικό από πρόσφατη επιστημονική ημερίδα με θέμα  ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

 


 

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της JPMorgan, με τον τίτλο “Watching water

oι πέντε κυρίαρχες διεθνείς εταιρείες τροφίμων και ποτών, Nestlé, Unilever, Coca-Cola, Anheuser-Busch και Danone, καταναλώνουν 575 δισ. λίτρα νερού περίπου ετησίως - ποσότητα που αντιστοιχεί στις βασικές ημερήσιες ανάγκες του παγκόσμιου πληθυσμού.

Η Riverside, μονάδα παραγωγής ενέργειας της American Electronic Power, της μεγαλύτερης εταιρείας παραγωγής ενέργειας των ΗΠΑ, καταναλώνει στο ίδιο διάστημα 25 εκατ. κυβικά μέτρα νερού, όσο δηλαδή χρειάζεται για να καλυφθούν οι ανάγκες μιας πόλης 180.000 κατοίκων. Είναι φανερό ότι η βιωσιμότητα αυτών των επιχειρηματικών κολοσσών εξαρτάται από την ύπαρξη τεράστιων διαθέσιμων υδάτινων πόρων. Με το ισοζύγιο, όμως, αποθεμάτων και ζήτησης υδάτινων πόρων να λαμβάνει αρνητικές τιμές σε ολοένα και περισσότερες περιοχές του πλανήτη, η διασφάλιση παροχής νερού δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.

Σήμερα, η συζήτηση γύρω από το νερό οικοδομείται συνήθως γύρω από τα ερωτήματα του πώς θα «ξεδιψάσουν» οι κάτοικοι της Αφρικής και αν θα υπάρχει αρκετό νερό στο μέλλον για να ικανοποιήσουμε τη δική μας δίψα. Ωστόσο, η πλειοψηφία, ανεπαίσθητα ίσως, προτιμά να προσπερνά σχετικά γρήγορα το πρώτο ζήτημα γιατί αφορά χώρες «μακρινές», αλλά και το δεύτερο γιατί ανήκει στο «μακρινό» μέλλον. Το κοντινό ερώτημα  που δεν τίθεται τόσο συχνά είναι πώς θα ανταπεξέλθει η παγκόσμια (και παγκοσμιοποιημένη) οικονομία, με το βαθμό εξάρτησης που έχει αναπτύξει από τους υδάτινους πόρους, στην αστάθεια παροχής νερού που ήδη σημειώνεται σήμερα. Οι παραπάνω ενδεικτικές ποσότητες που πρέπει οι επιχειρήσεις να διασφαλίσουν για την εύρυθμη λειτουργία τους δεν προδιαθέτουν για κάποια ενθαρρυντική απάντηση.

Τα διεθνή χρηματιστήρια έχουν από καιρό εκτιμήσει την οικονομική αξία του νερού και τις υπεραξίες που αυτό κρύβει, επενδύοντας σε υποδομές, τεχνολογίες επεξεργασίας και διαχείρισης του πολύτιμου αυτού αγαθού. Η στροφή αυτή ήταν αναμενόμενη καθώς η ζήτηση για νερό παγκοσμίως έχει αυξηθεί από 770 κυβικά χιλιόμετρα το 1990 σε 3.840 κυβικά χιλιόμετρα το 2000 και αναμένεται μέχρι το 2025 να ξεπεράσει τα 5.000 κυβικά χιλιόμετρα.

Το παράδοξο όμως είναι ότι οι επενδυτές κατά την εξαγορά μετοχών τείνουν να θεωρούν τη δυνατότητα προσφοράς νερού δεδομένη και να υποτιμούν τις απειλές που η αδυναμία παροχής νερού μπορεί να θέσει στη λειτουργία και την κερδοφορία της επιχείρησης στην οποία επενδύουν.

Ο πιο προφανής λόγος για τον οποίο μπορεί η λειτουργία μιας επιχείρησης να διαταραχθεί, είναι η ξαφνική έλλειψη νερού λόγω ξηρασίας ή μόλυνσης. Ωστόσο, δεν είναι ο μόνος. Αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο που ρυθμίζει τις συνθήκες πρόσβασης της επιχείρησης στα αποθέματα υδάτινων πόρων, όπως πχ. άρνηση/ανάκληση αδειών λειτουργίας και αλλαγές στην τιμή του νερού ιδιαίτερα σε περιόδους ή περιοχές χαμηλών υδάτινων αποθεμάτων γίνονται ολοένα και πιο πιθανές. Ηδη, η Coca Cola Co. και η Nestlé έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με παρόμοιες αλλαγές.

Ο κίνδυνος αντίδρασης των καταναλωτών στα προϊόντα τους, σε περίπτωση που θεωρηθούν ότι «κλέβουν» το νερό του τοπικού πληθυσμού είναι ορατός (ιδιαίτερα πχ. για εταιρείες εμφιάλωσης νερού). Επιπλέον, το πιθανότερο είναι ότι αυτοί οι κίνδυνοι θα εμφανιστούν όχι ένας ένας, αλλά σε συνδυασμό, επιφέροντας οικονομικές απώλειες στην επιχείρηση λόγω των διαταραχών που θα προκαλέσουν στην παραγωγική διαδικασία, των επενδύσεων στις οποίες θα χρειαστεί να προχωρήσει για να διασφαλίσει και να επεξεργαστεί το νερό και για να συμβαδίσει με τις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις, αλλά και εξαιτίας της πιθανής αύξησης της τιμής του νερού. Μάλιστα, οι απειλές αυτές μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε κομμάτι της παραγωγικής αλυσίδας, επηρεάζοντας τους προμηθευτές και τους παραγωγούς, και κατ’ επέκταση τους καταναλωτές και την οικονομία.

Παραδείγματα διαταραχών στη λειτουργία επιχειρήσεων λόγω λειψυδρίας υπάρχουν ήδη πολλά. Σύμφωνα με την έρευνα της JPMorgan, ο συνδυασμός πλημμύρων και ξηρασίας που εκδηλώθηκε πρόσφατα παγκοσμίως, συνέβαλε όπως αναμενόταν στην αύξηση της τιμής των σιτηρών. Λιγότερο αναμενόμενο ήταν όμως η ξηρασία της προηγούμενης χρονιάς στην Γκάνα να μειώσει την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και να αναγκάσει την Unilever Ghana όχι μόνο σε μείωση 25% της κατανάλωσης ενέργειας, αλλά και σε αγορά ακριβών γεννητριών ντίζελ. Νωρίτερα, το 2001, η Anheuser-Busch -πέραν της αύξησης της τιμής του κριθαριού (βασικού συστατικού της μπύρας) που υπέστη- βρέθηκε αντιμέτωπη και με την κατακόρυφη αύξηση του κόστους των κουτιών μπύρας καθώς η χαμηλή στάθμη νερού στα υδροηλεκτρικά φράγματα στα νότια των ΗΠΑ μείωσε την παραγωγή αλουμινίου. Αντίστοιχα στην Ευρώπη, η λειψυδρία του 2003 ανάγκασε την Electricité de France να διακόψει τη λειτουργία του 1/4 από τους 58 της πυρηνικούς αντιδραστήρες και να εισάγει ενέργεια με κόστος 300 εκατ. ευρώ. Πρέπει μάλιστα να σημειωθεί ότι τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, το ρεύμα στη Γαλλία αυξήθηκε κατά μέσο όρο 1.300%.

Με 80% της παγκόσμιας ζήτησης νερού να καταναλώνεται από τον αγροτικό και βιομηχανικό τομέα, ο αριθμός επιχειρηματικών κλάδων που μπορεί να επηρεαστεί από αστάθεια στην προμήθεια νερού είναι μεγάλος, αν και βέβαια σημαντικές διαφορές παρατηρούνται μεταξύ κρατών, περιοχών αλλά ακόμα και εντός των ίδιων των κλάδων.

Πέραν του κλάδου τροφίμων/ποτών και της παραγωγής ενέργειας που αναφέρθηκαν θα πρέπει να συμπεριληφθούν σε αυτή την κατηγορία, μεταξύ άλλων, και οι κλάδοι μεταλλουργίας, πετρελαίου, μεταποίησης και τουρισμού.

Ο τελευταίος μάλιστα έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις από την κοινή γνώμη, ειδικά στις παραμεσόγειες χώρες, για τις υδροβόρες πρακτικές του -και όχι χωρίς λόγο.

Πρόσφατα στη Βαρκελώνη, την πρωτεύουσα της Καταλονίας, το τάνκερ Sichem Defender εκφόρτωσε 23 εκατ. λίτρα πόσιμου νερού, ένα από τα έξι φορτία που έχει προγραμματιστεί να λάβει η περιοχή (με κόστος 22 εκατ. ευρώ) προκειμένου να μετριαστεί το πρόβλημα λειψυδρίας της περιοχής, καθώς τα αποθέματα νερού βρίσκονται κατά 22% κάτω από τη ζήτηση. Αντιμέτωπη με παρόμοιες δυσκολίες, η Κύπρος έχει υπογράψει συμφωνία με την Ελλάδα για τη μεταφορά, επίσης μέσω δεξαμενόπλοιων, 8 εκατ. κυβικών μέτρων πόσιμου νερού. Και οι δύο περιοχές είναι σημαντικοί πόλοι τουρισμού και τα προβλήματα έχουν εκδηλωθεί πριν ακόμη ξεκινήσει η τουριστική περίοδος και σημειωθούν υψηλές θερμοκρασίας που αυξάνουν κατακόρυφα την κατανάλωση νερού.

Οι χώρες της βόρειας Μεσογείου υποδέχονται κάθε χρόνο 200 εκατ. τουρίστες, αριθμός που αναμένεται να τριπλασιαστεί μέχρι το 2025. Σύμφωνα με υπολογισμούς της WWF, σε κάθε μέσο τουρίστα αντιστοιχούν 850 λίτρα νερού, δηλαδή τέσσερις φορές περισσότερο από αυτό που καταναλώνει ο μέσος Ισπανός αστός. Τα μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα και τα γήπεδα γκολφ φέρουν το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης. Ενα γήπεδο γκολφ χρησιμοποιεί για κάθε 10 στρέμματα 1 εκατ. κυβικό μέτρο νερού κάθε χρόνο, όσο δηλαδή απαιτεί και μια πόλη 12.000 κατοίκων. Η Ισπανία διαθέτει 280 γήπεδα, ενώ η Κύπρος τώρα σχεδιάζει τη δημιουργία 14 επιπλέον γηπέδων. Οι απαιτούμενες ποσότητες νερού του κλάδου τουρισμού, δεδομένων των συνθηκών λειψυδρίας στην Ισπανία και την Κύπρο θέτουν το ερώτημα του πώς αυτές θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες, αλλά και γιατί θα πρέπει να καταναλώνεται τόσο υψηλό ποσοστό πόσιμων υδάτινων αποθεμάτων από την τουριστική βιομηχανία.

Μεγάλη ποσότητα νερού θα μπορούσε να εξοικονομηθεί (230 δισ. λίτρα εκτιμά η WWF) με ορθολογικότερη διαχείριση, χρήση εναλλακτικών πηγών και συστήματα ανακύκλωσης νερού, ιδιαίτερα για την εξυπηρέτηση σκοπών όπως πχ. τα γήπεδα γκολφ. Το ίδιο άλλωστε ισχύει για όλους τους υδροβόρους κλάδους. Ο πρόεδρος του ΔΣ του Δικτύου ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, κ. Ν. Χρυσόγελος, υπολογίζει συγκεκριμένα ότι 40% του νερού που καταναλώνουμε θα μπορούσε να προέρχεται από ανακύκλωση και επεξεργασία υδάτων και λυμάτων, αντί από πηγές φρέσκου γλυκού νερού που χρησιμοποιούμε σήμερα.

Τον ισχυρισμό του κ. Χρυσόγελου επιβεβαιώνει το παράδειγμα της Dow, της γνωστής διεθνούς χημικής βιομηχανίας, η οποία στη μονάδα της στο Terneuzen της Ολλανδίας (περιοχή που αντιμετωπίζει χρόνιο πρόβλημα λειψυδρίας) αντλεί το ήμισυ από τα 60.000 κυβικά μέτρα νερού που χρειάζεται καθημερινά από ανακύκλωση και επεξεργασία νερού καθώς και συλλογή όμβριων υδάτων. Μάλιστα, 7.500 κυβικά μέτρα αυτών προέρχονται από τα αστικά λύματα της περιοχής.

Το παράδειγμα της Dow δείχνει ότι δεν είναι πάντοτε απαραίτητο οι επιχειρήσεις να εξαρτούν τη λειτουργία τους στο φρέσκο πόσιμο νερό, αλλά ότι εναλλακτικές, περισσότερο σταθερές ίσως, πηγές και μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν, απελευθερώνοντας το φρέσκο πόσιμο νερό για προορισμούς όπου είναι περισσότερο αναγκαίο, όπως λχ. η ανθρώπινη κατανάλωση. Πέραν της προαναφερόμενης ανακύκλωσης, μια άλλη μέθοδος μπορεί να είναι η αφαλάτωση, η οποία καθώς το κόστος της τεχνολογίας της πέφτει, διαδίδεται όλο και περισσότερο (οι υφιστάμενες υποδομές αφαλάτωσης σήμερα έχουν τη δυνατότητα ημερήσιας παραγωγής 40 εκατ. κυβικών μέτρων νερού). Η συγκεκριμένη μέθοδος έχει, όμως, επικριθεί, καθώς καταναλώνει δυσανάλογες ποσότητες ενέργειας (που επίσης απαιτεί σημαντικά αποθέματα νερού) και επιβαρύνει τα θαλάσσια οικοσυστήματα, τόσο κατά την άντληση νερού όσο και κατά την έκχυση των υψηλής περιεκτικότητας σε αλάτι και χημικά υπολειμμάτων. Η ίδια η Dow, μάλιστα, την απέρριψε καθώς κατανάλωνε 65% περισσότερη ενέργεια.

Βέβαια, σημαντικά διορθωτικά βήματα έχουν ληφθεί στον τομέα της αφαλάτωσης, όπως άλλωστε αποδεικνύει και το παράδειγμα της «Υδριάδας» στις Κυκλάδες, της πρώτης στον κόσμο αυτόνομης πλωτής εξέδρας αφαλάτωσης θαλάσσιου νερού που λειτουργεί αποκλειστικά με ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά συστήματα. Η μονάδα -ελληνικής τεχνογνωσίας και σχεδιασμού- είναι φιλική προς το περιβάλλον, οικονομική στη συντήρηση (περίπου 0,2 ευρώ ανά κυβικό μέτρο νερού) και ελέγχεται εξ αποστάσεως μέσω συστήματος GΡRS κινητής τηλεφωνίας. Αν και έχουν σημειωθεί προβλήματα στα αρχικά στάδια λειτουργίας του, το όλο εγχείρημα αναμένεται να διαδραματίσει μείζονα ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη των νησιών μας.  Η χρήση εναλλακτικών πηγών νερού όμως λίγο μπορεί να βοηθήσει αν δεν περιοριστεί η σπατάλη νερού λόγω παλαιωμένων υποδομών. Σύμφωνα με την έρευνα της εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίου SAM με τίτλο “Water: a market of the future”, περίπου 800 εκατ. λίτρα νερού την ημέρα χάνονται στο Λονδίνο λόγω διαρροών, ενώ υπολογίζεται ότι 30% του νερού στη Γαλλία και την Ισπανία χάνονται για τον ίδιο λόγο, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για επενδύσεις αντικατάστασης των υποδομών.

Παρά το μεγάλο εύρος διαθέσιμων επιλογών, οι επιχειρήσεις κάνουν περιορισμένες προσπάθειες να μειώσουν τη σπατάλη πόσιμου νερού και να επενδύσουν σε εναλλακτικές πρακτικές. Αλλά και οι εξωτερικές πιέσεις που θα μπορούσαν να τις στρέψουν προς αυτή την κατεύθυνση είναι επίσης περιορισμένες, κυρίως λόγω έλλειψης στοιχείων, καθώς τα δεδομένα που δημοσιοποιούν οι επιχειρήσεις σχετικά με το «αποτύπωμα νερού» τους είναι λίγα, και συνήθως εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο του περιβαλλοντικού απολογισμού τους, το οποίο ουσιαστικά σχεδιάζεται για σκοπούς δημόσιων σχέσεων και όχι ως οδηγός για επενδυτές και πολιτικούς.

Η JPMorgan μάλιστα, επισημαίνει ότι η κατάσταση δυσχεραίνεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν μέθοδοι επαλήθευσης των (περιορισμένων) στοιχείων που δημοσιοποιούνται, ούτε μπορεί να εξακριβωθεί η ποσότητα του νερού που καταναλώνεται από την ευρύτερη αλυσίδα τροφοδοσίας των επιχειρήσεων. Επιπλέον, παρατηρείται έλλειψη ενός αποδεκτού ορισμού της χρησιμοποιούμενης ορολογίας που επιτρέπει στις επιχειρήσεις σημαντικά περιθώρια ελιγμών για την κάλυψη της σπατάλης και της έλλειψης προληπτικού σχεδιασμού, ενώ ταυτόχρονα στερεί στους εξωτερικούς παράγοντες τη δυνατότητα συγκριτικών μελετών και άντλησης ασφαλών συμπερασμάτων.

Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα αυτή αναμένεται -αναπόφευκτα- να αλλάξει. Οπως εύστοχα επισημαίνει η καθηγήτρια του ΜΙΤ, Sarah Slaughter, κάποτε θεωρούσαμε την ενέργεια και το νερό φθηνά προϊόντα. Η κατακόρυφη αύξηση της τιμής του πετρελαίου απέδειξε ότι αυτή η αντίληψη για την ενέργεια είναι λανθασμένη. Σήμερα αρχίζει να αλλάζει και η αντίληψη για το νερό. Υπάρχει ανάγκη για έρευνα, διαρθρωτικές αλλαγές (σε επίπεδο πολιτικής αλλά και νοοτροπίας) και καινοτομίες, προκειμένου οι διεθνείς οικονομίες να αποτρέψουν μια ίδια πραγματικότητα στο μέλλον με αυτή στην οποία σήμερα παλεύουν να προσαρμοστούν εξαιτίας του πετρελαίου. Το γεγονός ότι δεξαμενόπλοια ήδη χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά νερού αντί πετρελαίου, είναι ίσως μία πρώτη ένδειξη…


Πηγή: ενThesis

 

Σχόλιο: ας μην παραξενευτούμε αν κάποια στιγμή στο μακρινό μέλλον δούμε τον ΚΑΝΑΔΑ ως την πλουσιότερη χώρα στον κόσμο... είναι η χώρα με τα μεγαλύτερα αποθέματα νερού στον πλανήτη... ήδη πουλάει νερό στις ΗΠΑ (ρε αυτά τα αμερικανάκια κατάντησαν να αγοράζουν και νερό στη γη της επαγγελίας - αυτό θα πει Βιώσιμη Ανάπτυξη!) ενώ αναπτύσσεται ταχύτατα στον τομέα της ανανεώσιμης ενέργειας

 

Αξιολογήστε το άρθρο 
Δεν έχει αξιολογηθεί
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
Σχόλια

29/07 17:45  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Ευτυχέστατα ο δικός σας "χαοτικός" προγραμματισμός καλύπτει τις αδυναμίες του δικού μου "ακάμπτου" !
Μου δίνεται η ευκαιρία να προσθέσω :
1. Η ημερίδα ήταν "προϊόν" συνέργειας δύο Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Ε, ναι και το Δίκτυο Μεσόγειος και το ΕΜΠ είναι ΜΚΟ !...
2. Το "Δίκτυο Μεσόγειος" βρίσκεται στην πρωτοπορεία, διότι δεν αποτελεί "ομάδα διαμαρτυρίας αφελών οικολογούντων", ή ακόμη χειρότερα αντιδραστική ομάδα πίεσης "N.I.M.B.Y" αλλά ακολουθεί τις αρχές του "ΑΠΟΠΛΟΥ" (μακράν προτού γραφεί καν το προς υιοθέτηση από τις ΜΚΟ κείμενο...)
http://prometheus.capitalblogs.gr/showArticle.asp?id=9031&blid=28
30/07 01:47  Κλεάνθης
ΕΜΠ=ΜΚΟ! :)

N.I.M.B.Y = Not In My Back Yard = χωματερή αγάπη μου (όροι άγνωστοι στον Έλληνα οι... perivallontiki ekpaideusi και perivallontiki epikoinonia)

"ομάδα διαμαρτυρίας αφελών ΑΜΑΘΩΝ οικολογούντων"

Τριαντάφυλλε μάλλον η πυκνή γραφή σου έδωσε αρκετά θέματα για τον χαοτικό προγραμματισμό μου!

Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις